Dolar 18,6336
Euro 19,4066
Altın 1.051,84
BİST 4.874,34
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 12°C
Çok Bulutlu
İstanbul
12°C
Çok Bulutlu
Paz 14°C
Pts 15°C
Sal 15°C
Çar 14°C

DDR5 RAM Nasıl Overclock Edilir?

“Hız aşırtma” bilgisayar tarihi boyunca var oldu ve var olmaya devam edecek gibi görünüyor. Her insan ödeme yaparak satın aldığı bir donanımdan …

DDR5 RAM Nasıl Overclock Edilir?
A+
A-
24.11.2022
20
ABONE OL

“Hız aşırtma” bilgisayar tarihi boyunca var oldu ve var olmaya devam edecek gibi görünüyor. Her insan ödeme yaparak satın aldığı bir donanımdan yüksek performanslar elde etmek ister. Overclock dediğimizde genel olarak akla ilk olarak işlemci ve ekran kartları gelir. İşlemci içindeki entegre grafik birimleri üzerinde hız aşırtma işlemi yapanlar da var. Öte yandan, RAM de overclock edildiğinde gözle görülür faydalar sağlayabilir.

DDR5 standardı Intel 12. Nesil Alder Lake platformuyla (varsayılan DDR5-4800) birlikte hayatımıza girmeye başladı. Yeni nesil bellekler performans, bant genişliği ve kapasite artışları dahil olmak üzere DDR4 sonrasında birçok iyileştirme getiriyor. Bildiğiniz üzere AMD cephesi DDR5 standardına Zen 4 mimarili Ryzen 7000 işlemcileriyle birlikte geçiş yaptı. Kırmızı takımın işlemcileri DDR4 bellek desteği sunmazken yalnızca DDR5 bellekleri destekliyor. Son olarak 13. Nesil Raptor Lake platformunu piyasaya süren Intel, DDR5 bellek desteğini geliştirirken (varsayılan DDR5-5600) yüksek overclock potansiyeli sunduğunu söylüyor.

Belleklerin üzerinde üretici tarafından belirlenen bazı değerler görürüz. Donanımları üreticinin belirlediği hızlar üzerinde çalıştırmak istediğimizde her zaman risk vardır ve ürün garantileri hız aşırtma kapsamı dışındadır. Ancak bu işlem doğru şekilde ve makul sınırlar içinde yapılırsa donanımın zarar görme ihtimali yok denilecek kadar az.

Pek çok kullanıcı, bellek hız aşırtma için basit yöntemler olan XMP (Intel) ve EXPO (AMD) profillerini kullanır. Anakart BIOS’u üzerinden tek bir tıkla daha önceden hazırlanan profilleri kullanabiliyoruz ki bu genelde sorunsuz bir yöntemdir. Ancak daha fazla performans elde etmek, BIOS’ta biraz vakit geçirmek istiyorsanız doğru yerdesiniz.

Kitlerin üzerinde yer alan tümleşik devreler (IC’ler) farklı davranır ve farklı potansiyellere sahiptir. Bu durum DDR3 ve DDR4’te aynıydı, her şey DDR5 için de geçerli. Bazı çipler yüksek frekanslar konusunda başarılıyken, bazıları düşük zamanlama konusunda daha iyidir. Micron, Samsung ve SK Hynix dahil olmak üzere büyük üreticiler DDR5 için ilk belleklerini kullanıma sundu. DDR5 standardı halen yeni olduğundan dolayı geniş bir çip yelpazesine sahip değiliz. Ancak DDR4 teknolojisi daha eski olduğundan dolayı RAM’ler üzerinde kullanılan birçok farklı tip çip var.

Aynı marka ve ürün serisinden olsalar bile hiçbir IC aynı değildir. Örneğin, belirli bir bellek yongası hız aşırtma ile DDR5-6000’in ötesine geçse bile bu durum tüm aynı belleklerin aynı seviyelere ulaşacağını göstermez. Sonuç olarak, “silikon piyangosu” söz konusu.

Thaiphoon Burner, DDR4 bellek modüllerindeki SPD’yi okuyarak hangi tip çiplere sahip olduğunu gösteren harika bir yardımcı programdı. Kötü haber şu ki, JEDEC’in dokümantasyon eksikliği nedeniyle Thaiphoon Burner’ın arkasındaki geliştirici DDR5 için destek sunamıyor.

Neyse ki yakından tanıdığınız CPU-Z yazılımı, tam olarak IC modelini belirleyemese bile DDR5 bellek modüllerinin üreticisini tespit edebiliyor. DDR5 teknolojisi halen yeni olduğundan dolayı şirketlerin çok fazla yonga seçeneği yok. Bu nedenle CPU-Z’yi kullanmak bir süre için faydalı olacak. Üreticiler piyasaya farklı bellekler sunmaya başladıklarında CPU-Z artık bellek tespiti konusunda kullanılmayacak. Ancak zaman ilerledikçe Thaiphoon Burner veya farklı yazılımlar destek kazanacaktır.

IC Üreticisi IC Parti Numarası Kalıp Revizyonu
Micron MT60B2G8HB-48B, MT60B1G16HC-48B A-die (A-kalıp)
Samsung K4RAH086VB-BCQK B-die (B-kalıp)
SK Hynix H5CG48MEBDX014, H5CG46MEBDX015 M-die (M-kalıp)

DDR4 standardında Samsung B-die IC’ler sıkı zamanlamalar için altın standarttı. DDR5 tarafına gelince, SK Hynix’in M-die yongalarıyla B-die ile benzer zamanlamalar sunduğu biliniyor. Hatta SK Hynix’in M-die çiplerinin en yüksek hız aşırtma potansiyeline sahip IC’ler olduğu söyleniyor.

Bunların sadece ön bilgiler olduğunu aklınızdan çıkarmayın. Zaman geçtikçe, DDR5 bellek üretimi olgunlaştıkça, yeni ürünler piyasaya çıktıkça durum değişebilir. En azından şimdilik çiplerin hız aşırtma potansiyeli şu şekilde sıralanıyor: SK hynix M-die, Samsung B-die ve Micron A-die.

Bellek ile hız aşırtma yaparken farklı yongalar için kullanabileceğimiz maksimum voltaj değerleri belirlemekte fayda var. Örneğin Samsung, ürettiği belleklerde hız aşırtma yapmak için herhangi bir voltaj değerinin garantisini vermiyor. Samsung, SK Hynix ve Micron dahil olmak üzere, 1.4V’un günlük kullanım için maksimum voltaj olduğunu söylemek mümkün.

DDR5 bellek endüstrisi hızlı gelişiyor. 13. Nesil Raptor Lake platformuyla birlikte 7800 MHz ve 7600 MHz seviyesinde hızlar sunan bellekler piyasaya çıktı. DDR5-8000 için testler sürüyor. Görünüşe göre DDR5-10000 gibi beş haneli rakamları beklenenden erken göreceğiz.

Şimdi gelelim hız aşırtma evresine. Tüm sürecin BIOS üzerinden ilerlediğini belirtelim. İlk olarak nasıl bir yol izleyeceğinizi belirleyin. DDR5 belleklerinizi zorlayabilir, yüksek bir veri hızı seçip oradan aşağıya doğru inebilirsiniz. Daha mantıklı olan ikinci yolda ise veri hızını yükselterek kademeli olarak yukarıya çıkabilirsiniz.

Ayrıca belirtelim, kimi uygulamalarda yüksek frekanslar, kimi uygulamalarda ise düşük gecikme değerleri daha iyidir. Düşük bellek gecikmesinden yararlanan bazı iş amaçlı kullanılan yazılımlar var. Yüksek frekans hızları genellikle daha faydalıdır ve daha çok ihtiyaç duyulur. Ancak mümkünse frekansları yükseğe, gecikme değerlerini aşağı çekmeye çalışın. Her zaman söylediğimiz gibi, ayarları agresif bir şekilde artırmayın veya düşürmeyin.

Referans olarak, DDR5 için varsayılan oran 100:100’dür. DDR5-5333 veya DDR5-6666 gibi belirli veri hızları yalnızca 100:133 oranıyla kullanılabilir. Rocket Lake gibi Alder Lake platformu da iki BCLK/DRAM oranı sunmakta: 100:100 ve 100:133. Rocket Lake ile 100:133 oranı daha iyi performans gösterirken, Alder Lake tarafında 100:100 oranı benzer performanslar sunuyor.

Alder Lake platformunda üç ayrı mod var: Gear 1, Gear 2 ve Gear 4. Overclock yapmak isteyen meraklıların kullanması gereken tek ayar Gear 2 diyebiliriz. Gear 1’de bellek ve bellek kontrolcüsü aynı frekansta çalışırken (1:1), Gear 2 belleğin bellek kontrolcüsünden iki kat daha hızlı çalışmasını sağlar (2:1). Son olarak, Gear 4 belleği bellek denetleyicisinden dört kat daha hızlı çalıştırır (4:1).

Varsayılan yapılandırma Gear 2 olduğu için Gear 1 DDR5 ile çalışmıyor ve muhtemelen DDR5-8000 üzeri veri hızlarına ulaşana kadar Gear 4 devreye girmiyor. Bu nedenle, DDR5 belleklerle overclock yaparken Gear 2 modunu kullanmanızı öneriyoruz.

Bellek Zamanlamaları

Yukarıda belirttiklerimize ek olarak, bellek zamanlamaları da oldukça önemlidir. Bu adım hız aşırtma sürecinin deneme yanılma kısmıdır ve biraz zamanınızı alabilir. DDR5, DDR4 ile aynı dört ana bellek zamanlamasına (CAS Gecikmesi, tRCD, tRP ve tRAS) sahip. İşin püf noktasına gelince; küçük adımlar atmak, her bir zamanlama değerini bir veya iki saat döngüsü artışıyla ilerletmek ve ardından kararlılığı test etmek gerekir.

Öncelikle bellek üreticisi tarafından pazarlanan CL değerleri ile başlamanızı öneriyoruz. Bildiğiniz gibi, zamanlama değerleri ne kadar düşükse o kadar iyidir. Ancak frekans hızlarını yükseltmek istiyorsanız aynı zamanda gecikme değerlerini de yükseltmemiz gerekebilir. Birini artırırken diğerini düşürmek genelde kararsızlığa yol açar. Eğer ayarlarınız dengesizse, zamanlamalara birer saat döngüsü ekleyerek yola devam edin.

Bellek hız aşırtma süreci dört ana zamanlamayı değiştirmekten daha fazlasıdır. İkincil ve hatta üçüncül zamanlamaları değiştirerek önemli performans kazanımları elde edebilirsiniz, ancak burada fazla detaya girmeyeceğiz.

Bellek Voltajı

Bellek hız aşırtma sürecinde etkisi olan pek çok voltaj ayarı var, ancak ortalama bir kullanıcı için bunların dördünü kullanmak yeterlidir.

  • DRAM VDD: Bu voltaj ayarı, bellek yongalarına güç verdiği için en kritik voltajlardan biridir. Günlük kullanımda bu değeri 1.4V’un altında tutmanızı öneriyoruz.
  • DRAM VDDQ: Bu voltaj bellek yongasının I/O birimini besler. VDD ve VDDQ genellikle bir arada hareket eder. Öte yandan, bazı durumlarda voltajları senkronize etmemek ve daha yüksek bir VDDQ (50 mV – 100 mV) uygulamak, bellek hız aşımlarını dengelemeye yardımcı olabilir.
  • CPU VDDQ: İşlemcinin bellek denetleyicisine giden voltajdır. DDR5-4800 ve DDR5-6000 arasında 1.2V yeterli iken, DDR5-6200 ve sonrası için daha yukarı çıkmak gerekebilir.
  • VCCSA: Bu sistem aracının voltajıdır ancak bellek overclock sürecine yardımcı olur. Daha hassas şekilde ayarlanan voltajlardan biridir, bu nedenle küçük dokunuşlar yapın. Örneğin 1.25V-1.35V genelde yeterlidir. Ayrıca VCCSA’yı 1.4V’un altında tutmak en iyisidir.

Testler ve Kontrol

Bazı kullanıcılar stres testlerini gece boyunca sonlandırmazken, bazıları ise sıkılır ve her şeyi yarıda keser. Bellek kararlılığı sistem için çok önemlidir. Nitekim kararlılık testlerini mümkün oldukça uzun tutmanızı öneriyoruz. Bunun yanında, farklı yazılımlar hataları yakalamak için farklı algoritmalar kullanır. Tek bir uygulamaya güvenmek yerine, kararlılığı test etmek için iki veya daha fazla uygulamanın bir kombinasyonunu kullanmak iyidir. Özel olarak geliştirilen uygulamaların yanı sıra, günlük kullanım senaryosu aslında en önemlisi.

Eğer agresif hız aşırtma değerleri uygulamadıysanız endişe etmeniz gereken bir durum yok. Bilgisayarınızı günlük olarak kullandığınızda bir sorun yaşamıyorsanız yolunuza devam edebilirsiniz. Örneğin bir 3D grafik çalışması yapıyorsunuz veya AAA bir oyun oynuyorsunuz. Bellekler ve bağlantılı olarak sistem kararsız çalışıyorsa bir noktada sorunlar kendini gösterecektir. Takılma, kapanma veya mavi ekran gibi problemler yaşıyorsanız, bunun arkasındaki neden yaptığınız overclock işlemi olabilir. İşte o zaman tekrar BIOS’a dönün ve ayarlarınızı gözden geçirin.

Ayarlarınızı Kaydedin

En stabil haliyle birlikte BIOS ayarlarınızı bir kenara not edin. İlerleyen dönemlerde ayarlarınızı kaybettiğinizde tekrardan bu değerlere ihtiyaç duyabilirsiniz. Bununla birlikte, yeni nesil anakartlar ve XMP 3.0 standardıyla bellek profili sayısı beşe çıkıyor. Bu profillerden ikisi kullanıcıya ayrılmış. Tüm ayarlarınızı belirlediğinizde bir profile kaydedebilirsiniz.

Overclock sonrasında bellek testi için kullanılabilecek birçok seçenek var. Bunların en yaygın olanlarını ve pratik araçları aşağıda bulabilirsiniz. Çoğu ücretsiz, ancak bazıları lisans gerektiriyor.

  • Memtest86: Memtest86 bellek testi için eski tip bir yazılım olsa da hala en iyi seçeneklerden biri. Program USB üzerinden önyükleme yöntemiyle çalışıyor, böylece Windows’a girmek zorunda kalmadan hız aşırtmanızın kararlılığını test edebilirsiniz. Daha fazla bilgi edinmek için Memtest86 ile RAM testi yaptığımız bu videoya bakabilirsiniz.
  • HCI MemTest: Bu yazılım bellek hatalarını oldukça hızlı bir şekilde tespit ediyor. En uygun yol, CPU iş parçacığı başına bir örnek açmak ve belleği test için eşit parçalara bölmek.
  • Google Stressful Application Test (GSAT): Eğer bir Linux kullanıcısıysanız, bellek testi için GSAT’den daha iyi bir yardımcı program yoktur. Google makinelerini test etmek için bu yazılımı kullanıyor.
  • Karhu RAM Test: Karhu yaptığı işte iyi ve 8 TB’a kadar bellekleri destekliyor. Ne yazık ki ücretsiz değil ve 10 dolarlık bir lisans gerektiriyor.
  • TestMem 5: Bu yazılım özel konfigürasyonları destekliyor. Anta777 Extreme yapılandırması ise şu anda en popüler ve yaygın olarak kullanılan ön ayar.

Söylediğimiz gibi, en iyi performansı elde etmek için biraz zaman ayırmanız gerekiyor. Aşağıda mevcut DDR5 bellek kitleri için önceden test edilmiş bazı ayarları görebilirsiniz. Aynı çipe sahip olmalarına bakılmaksızın her bellek kitinin farklı olduğunu vurgulamıştık. Ancak aşağıdaki tabloda gördüğünüz değerleri referans alabilir, fikir sahibi olabilirsiniz.

Veri Hızı Zamanlamalar Voltaj
DDR5-6400 40-40-40-90, 42-42-42-90, 44-44-44-90 1.35V – 1.40V
DDR5-6200 32-38-38-77, 36-36-36-77, 36-38-38-77 1.35V – 1.40V
DDR5-6000 36-36-36-77, 36-38-38-77, 38-38-38-77 1.35V – 1.40V
DDR5-5600 36-36-36-77, 36-38-38-77, 38-38-38-77 1.30V – 1.35V
DDR5-5200 36-36-36-77, 36-38-38-77, 38-38-38-77 1.20V – 1.30V
DDR5-4800 34-36-36-77, 36-36-36-77, 36-38-38-77 1.10V – 1.20V

Küçük İpuçları

Son olarak, ASUS tarafından verilen bazı bilgilere bakalım ve makalemizi sonlandıralım.

DDR5 Bellek Voltaj Kanalları

Aşağıdaki tablo, DDR5 belleklerde hız aşırtma için önemli olan voltajları gösteriyor:

PMIC Parametresi Hız Aşırtma için Faydalı mı? Önerilen
SPD HUB VLDO (1.8V): Hayır
SPD HUB VDDIO (1.0V): Hayır
Memory VDD Voltage: Evet 1.25V
Memory VDDQ Voltage: Evet 1.25V
Memory VDDP Voltage: Hayır
Memory VDD Switching Frequency: Fazla yardımı yok
Memory VDDQ Switching Frequency: Fazla yardımı yok
Memory VPP Switching Frequency: Fazla yardımı yok
Memory Current Capability: Gerekli değil

Bellek kontrolcü voltaj ayarı.

CPU Parametresi

System Agent (FIVR) Evet 1.25V
Memory Controller Voltage (External) Evet 1.25V
Transmitter VDDQ (FIVR) Evet VDD veya VDDQ* olarak ayarlama

DDR5 Bellek Voltajı İpuçları

  • Bazı bellek IC’leri 1.25v MC VDD’yi sevmezken, diğer türlerin daha yüksek frekanslar elde etmesi için buna ihtiyacı var.
  • Temel olarak, Hynix için hem VDD hem de VDDQ’da 1.25v, Micron için 1.25VDD+1.35VDDQ ve Samsung için 1.35VDD+1.35VDDQ’da çalıştırın ve gerisini Otomatik ayarlarda bırakın.
  • Hız aşırtma için denemeye değer başka bir strateji, DRAM VDD’yi MC VDD ile ve TX VDDQ’yu DRAM VDDQ ile senkronize etmek.

DDR5 Gear Modları

  • 1, 2 ve 4 olmak üzere üç DDR5 Gear modu mevcut. Ayrıca her modun farklı frekans ve oran sınırlamaları var.
  • Gear 2 varsayılan ve genel kullanım için öneriliyor.
  • Gear 1 şu anda çalışmıyor.
  • Gear 4 bazı performans sorunlarına neden olabilir.
  • Gear 2 DRAM oranının 2’ye bölünebilmesini gerektirirken Gear 4, 4’e bölünebilen bir DRAM oranı gerektiriyor.
  • Tek TCL ve TWCL değerleri çalışmıyor. Yalnızca çift sayıları kullanın.
  • Varsayılan DRAM-BCLK oranı DDR5 için 100:100 olarak ayarlandı.
  • 100:100 ve 100:133 DRAM oranları eşit derecede iyi performans gösteriyor.

Gear 2 Parametre Yönergeleri – Maximus Extreme Serisi

Modüller Fmax VDD VDDQ TXVDDQ MC VDD SA 1T çalıştırabilir mi?
2* Hynix SR 6400 1.3 1.25 1.25 1.25 1.25 Evet
4* Hynix SR 6000 1.2 1.2 1.2 1.2 1.25 Hayır
2* Hynix DR 6200 1.3 1.25 1.25 1.25 1.25 Hayır
4* Hynix DR 5800 1.2 1.2 1.2 1.2 1.35 Hayır
2* Micron SR 5400 1.35 1.4 1.4 1.34 1.2 Hayır
4* Micron SR 5200 1.25 1.25 1.25 1.25 1.25 Hayır
2* Micron DR 5200 1.25 1.25 1.25 1.25 1.2 Hayır
4* Micron DR 4800 1.2 1.2 1.2 1.2 1.35 Hayır
2* Samsung SR 6400 1.435 1.435 1.435 1.34 1.25 Evet
4* Samsung SR 6000 1.35 1.35 1.35 1.25 1.25 Hayır
  • Belirli Samsung veya Hynix tabanlı bellek modülleri DDR5-6000+ hızında çalışabilir.
  • Sınıra kadar hız aşırtıldığında, Mikron tabanlı bellek modülleri stres testlerini geçme eğiliminde ancak sistem boştayken mavi ekran hatalarına neden olabilir.
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.